Piyasa Tutarsızlıkları Nereden Kaynaklanıyor?
Ağustos 8, 2017
Lucas Eleştirisi (Kritiği)
Ağustos 10, 2017

Türkiye İçin Phillips Eğrisi Analizi. Yeni Zelandalı iktisatçı Alban William Phillips tarafından İngiltere ekonomisi üzerinde yapılan bir araştırma (Phillips, A. W. (1958). “The Relationship between Unemployment and the Rate of Change of Money Wages in the United Kingdom 1861-1957”. Economica. 25 (100): 283–299) sonucunda geliştirilen Phillips eğrisi analizi, enflasyonla işsizlik arasında ters yönlü ilişki olduğunu ortaya koyar (Phillips’in yukarıda değinilen araştırmasında dikey eksende enflasyon değil ücretlerin değişim oranı yer alır.

Zaman içinde bu analizi geliştirenler dikey eksene enflasyon oranı yerleştirmişler ve analiz bu şekli almıştır.) Bu ilişkiyi şöyle bir şekille göstermek mümkündür.

Phillips eğrisi analizinin ortaya koyduğu iddiaya göre; enflasyon e1’den e2’ye düştüğünde işsizlik oranı da i1’den i2’ye yükselir. İlk olarak 1980 ile 2015 arasında enflasyon (TÜFE) ile işsizlik oranı arasında oluşan ilişkilere bakalım. Aşağıdaki grafik bu ilişkiyi gösteriyor (siyah çizgi eğilim çizgisidir, Phillips Eğrisini temsil ediyor.)

Bu grafiğe göre (grafiğe ilişkin veriler ek 1’dedir) enflasyonun yüksek olduğu dönemlerde enflasyonda önemli düşüşler yapıldığında işsizlik artışı çok fazla olmamaktadır. İkinci olarak daha yakın bir döneme, enflasyonun Türkiye’nin 1980 – 2002 dönemine göre daha düşük seyrettiği 2009 – 2016 (Mayıs) verilerine bakalım. 

İki grafikte yer alan Phillips Eğrilerini aynı şekil üzerine taşırsak aşağı yukarı şöyle bir şekil çıkar karşımıza:

Şekle bakılırsa; enflasyonun yüksek olduğu dönemlerde enflasyon oranında sağlanacak düşüşlerin işsizliği artırdığı, enflasyonun daha düşük dönemlerde enflasyonda oranında sağlanacak düşüşlerin işsizlik oranında daha yüksek artışlara yol açtığı görülüyor. Örneğin enflasyon e1 düzeyinden e2 düzeyine düşürüldüğünde işsizlik i1 düzeyinden i2 düzeyine yükselir. Buna karşılık enflasyonu e2 düzeyinden e3 düzeyine düşürmenin alternatif maliyeti işsizlik oranının i2 düzeyinden i3 düzeyine yükselmesidir. Görüleceği gibi enflasyon düştükçe daha fazla düşürmenin alternatif maliyeti olan işsizlik oranı artışı daha fazla artmaktadır (e1e2 > e2e3 buna karşılık i1i2 < i2i3.)

Bu analiz bize enflasyonla mücadelenin belirli bir aşamadan sonra niçin terk edildiğini göstermektedir. Oysa burada yapılması gereken şey bu mücadeleyi terk etmek değil, yapısal reformları yaparak bir yandan enflasyonu düşürüp, bir yandan da işsizliğin artmamasını sağlamaya çalışmaktır.

Ek 1: Yıllık Enflasyon (TÜFE) ve İşsizlik Oranları 1980 – 2015 (Kaynak: IMF)

Yıllar Enflasyon İşsizlik Yıllar Enflasyon İşsizlik Yıllar Enflasyon İşsizlik Yıllar Enflasyon İşsizlik
1980 110,6 7,2 1990 60,4 8,0 2000 39,0 5,6 2010 6,4 11,1
1981 36,4 7,2 1991 71,1 8,2 2001 68,5 7,2 2011 10,5 9,1
1982 31,1 7,6 1992 66,0 8,5 2002 29,7 9,0 2012 6,2 8,4
1983 31,3 7,5 1993 71,1 8,9 2003 18,4 9,1 2013 7,4 9,0
1984 48,4 7,4 1994 115,7 8,6 2004 9,4 8,9 2014 8,2 9,9
1985 44,5 6,9 1995 76,3 7,6 2005 7,7 9,5 2015 8,8 10,1
1986 30,7 7,7 1996 80,2 6,6 2006 9,7 9,0      
1987 55,0 8,1 1997 99,0 6,8 2007 8,4 9,2      
1988 66,2 8,7 1998 69,6 5,9 2008 10,1 10,0      
1989 64,3 8,6 1999 68,8 6,6 2009 6,5 13,1      

Ek 2: Aylık Enflasyon (TÜFE) ve İşsizlik Oranları 2009 – 2016 Mayıs (Kaynak: TÜİK)

Aylar TÜFE İşsizlik Aylar TÜFE İşsizlik Aylar TÜFE İşsizlik Aylar TÜFE İşsizlik
2009 9,50 14,1 2011 4,90 11,1 2013 7,31 9,7 2015 7,24 11,3
  7,73 14,8   4,16 10,7   7,03 9,7   7,55 11,2
  7,89 14,7   3,99 10,1   7,29 9,4   7,61 10,6
  6,13 13,8   4,26 9,3   6,13 8,7   7,91 9,6
  5,24 12,7   7,17 8,9   6,51 8,2   8,09 9,3
  5,73 12,2   6,24 8,7   8,30 8,1   7,20 9,6
  5,39 12,1   6,31 8,6   8,88 8,6   6,81 9,8
  5,33 12,6   6,65 8,5   8,17 9,0   7,14 10,1
  5,27 12,5   6,15 8,2   7,88 9,2   7,95 10,3
  5,08 12,2   7,66 8,4   7,71 9,1   7,58 10,5
  5,53 12,2   9,48 8,4   7,32 9,3   8,10 10,5
  6,53 12,6   10,45 9,0   7,40 9,6   8,81 10,8
2010 8,19 13,6 2012 10,61 9,3 2014 7,75 10,3 2016 9,58 11,1
  10,13 13,5   10,43 9,6   7,89 10,2   8,78 10,9
  9,56 12,8   10,43 9,1   8,39 9,7   7,46 10,1
  10,19 11,3   11,14 8,2   9,38 9,0   6,57 9,3
  9,10 10,3   8,28 7,6   9,66 8,8   6,58 9,4
  8,37 9,9   8,87 7,3   9,16 9,1      
  7,58 9,9   9,07 7,6   9,32 9,8      
  8,33 10,6   8,88 8,0   9,54 10,1      
  9,24 10,6   9,19 8,3   8,86 10,5      
  8,62 10,5   7,80 8,3   8,96 10,4      
  7,29 10,2   6,37 8,6   9,15 10,7      
  6,40 10,6   6,16 9,3   8,17 10,9      

Mahfi Eğilmez – Kendime Yazılar


Kaynak: http://www.mahfiegilmez.com/2016/08/turkiye-icin-phillips-egrisi.html

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir